SözlükBir model nasıl seçilir ve uyarlanır

Erişimle zenginleştirilmiş üretim (RAG)

Modelin yanıtını, istek anında getirilen belgelere dayandırmak. Böylece kaynak incelenebilir kalır ve değişen bilgi için yeniden eğitim gerekmez.

Kategori

Bir model nasıl seçilir ve uyarlanır

Dış kaynaklar

Erişimle zenginleştirilmiş üretim (RAG), ilgili kaynak belgeleri istek anında getirip soruyla birlikte modele vermek demektir. Getirme adımına bilgi erişimi (retrieval) diyoruz. Model, eğitimde ezberlediğine değil, eline verilene dayanarak yanıt verir.

Gerçekte ne işe yarar

Bilgi erişimi, modelle değil veriyle ilgili bir soruya cevap verir: Bu bilgi ne kadar hızlı değişiyor ve yanıt kaynağını göstermek zorunda mı? Bilgi haftalık değişiyorsa ayak uydurabilen tek seçenek bilgi erişimidir. Eğitim saatler ya da günler sürer ve model, bitmeden eskir. Yanıt, belirli bir belgedeki belirli bir pasaja kadar izlenebilmeliyse bunu üretebilen tek seçenek yine bilgi erişimidir.

Bilgi erişimi çok adımlı da çalışabilir: ilk sayfalar yetmezse yeniden arar. Bu yine bilgi erişimidir; kanıt getirir, yetki vermez.

Neyi düzeltmez

Bilgi erişimi, modelin davranışını değiştirmez. Çıktı biçimi kayıyorsa, ton yanlışsa ya da model bir araç sözleşmesini yok sayıyorsa bilgi erişimi yardımcı olmaz. Bunlar davranış sorunlarıdır ve davranışı ek eğitim değiştirir. Bilgi erişimi, dayanaksız bir modeli de dürüst yapmaz. Dayandırmayı mümkün kılar; yanıtın getirilen belgeleri kullandığını yine sistemin denetlemesi gerekir.

Nerede bozulur

Belge dizini ilk gün hızlıdır, sonra fark edilmeden yanlış sonuç vermeye başlar. Alaka düzeyi üç durumda düşer: mevcut vektörlerin altındaki gömme modeli (embedding model) güncellendiğinde, kaynak belgeler yeniden dizinlenmeden değiştiğinde ya da gelen soruların türü dizinin hiç ayarlanmadığı bir kullanıma kaydığında. Üçü de makul görünen ama göründüğünden daha kötü yanıtlar döndürür. Bu yüzden kaynakların güncelliği ve gömme sürümünün tutarlılığı, kurulum adımı değil işletme ölçütüdür.

Sık karıştırılanlar

erişimle zenginleştirilmiş üretim (RAG) ile karşılaştırma

Tablo: erişimle zenginleştirilmiş üretim (RAG) ve yakın terimler
erişimle zenginleştirilmiş üretim (RAG)KarşılaştırılanFark nedir
Bilgi erişimiİnce ayarBilgi erişimi, yanıtı değişen ve kaynağı gösterilebilir bilgiye dayandırır. İnce ayar davranışı, biçimi ve araç kullanımını değiştirir.
Bilgi erişimiKapsamı sınırlı bellekBilgi erişimi, onaylı kaynak belgelere ulaşır. Bellek, yalnızca bu çalıştırma ya da dosya için izin verilen durumu taşır.

Sık sorulanlar

Sık sorulan sorular: erişimle zenginleştirilmiş üretim (RAG).

RAG, ince ayardan daha mı iyi?
İkisi farklı soruları yanıtlar. Bilgi bir eğitim döngüsünden hızlı değişiyorsa ya da yanıtın belirli bir kaynağı göstermesi gerekiyorsa bilgi erişimi (retrieval) öne geçer. Çıktı biçiminin, tonun ya da araç kullanımı sözleşmesinin yüksek hacimde tutarlı kalması gerekiyorsa ince ayar öne geçer. Kurumlardaki birçok sistem ikisine de ihtiyaç duyar, bazıları hiçbirine: yapılandırılmış bir çıktı sözleşmesi ve bir çıktı denetleyicisi (validator) içeren özenli bir istem çoğu zaman tasarımın tamamıdır.
RAG sistemleri zamanla neden kötüleşir?
Alaka düzeyi üç ayrı nedenle düşer. Gömme modeli (embedding), önceki sürümle gömülmüş vektörlerin altında güncellenir. Kaynak belgeler yeniden dizinlenmeden değişir. Ya da sorular, dizinin hiç ayarlanmadığı bir kullanım alanına kayar. Üçü de makul görünen ama sessizce daha kötü yanıtlar verir. Bu yüzden gömme sürümü tutarlılığı ve kaynakların güncelliği, kurulum adımı değil, sürekli izlenen işletme ölçütleridir.
Bilgi erişimi, modelin bir şeyler uydurmasını engeller mi?
Yanıtı kaynağa dayandırmayı mümkün kılar, otomatik kılmaz. Bilgi erişimi, yanıtın izinin sürülebileceği kaynak malzemeyi sağlar. Yanıtın bu malzemeyi gerçekten kullandığını yine sistemin denetlemesi gerekir. Bu denetim modelin dışındaki bir koruyucu sınırdır. Model, belge verildi diye bu özelliği kazanmaz.

Bu terimleri kendi kararlarınızdan biri üzerinde birlikte ele almak ister misiniz? Karar Planı ile başlayın

https://eqlx.ai/tr/glossary/retrieval-augmented-generation · Basılı kopya; güncel sürüm web sitesindedir.