Model risk yönetimi

Model risk yönetimi (MRM), bir kurumun güvendiği modelleri takip etme biçimidir: her modelin sahibi kim, ne için kullanılabilir, hangi kanıta dayanıyor, kim doğruladı, ne zaman onaylandı, nasıl izleniyor ve çalışmaz hâle gelirse ne olur.

Neleri kapsar

Her modelin sahibini gösteren bir envanter. Belirtilmiş bir kullanım amacı ve modelin kullanılmaması gereken sınırın nerede başladığı. Geliştirme kanıtı: veri kaynakları, yöntem seçimi, kalibrasyon, testler, sınırlamalar. Kurumda bu işlevi yürüten bir birim varsa bağımsız inceleme. Bir onay kaydı. Eşiklere bağlı sürekli izleme. Bir değişiklik ve kullanımdan kaldırma süreci.

Ajan tabanlı sistemler riski neden artırır

Bir insanın okuyacağı sayı üreten model, hata yaptığında bunu görünür biçimde yapar. Çıktısı otomatik bir eylemi besleyen model ise sessizce ve yüksek hacimde hata yapabilir. Bu yüzden yetki, eşikler, onaylı araç kapsamı ve durma koşulları modelin dışında, ayrı kontroller olarak durur. Kanıt kaydı da yalnızca modeli değil, girdiden eyleme giden tüm yolu kapsar.

eqlx ne yapar, ne yapmaz

eqlx teknik sistemi geliştirir, kanıtı üretir ve çevresindeki izleme ve değişiklik yolunu tasarlar. Bağımsız model doğrulaması kurumun kendi işlevidir. Bir sistemin kanıtını anlatmak onu doğrulamak değildir: eqlx kanıtı hazırlar, bağımsız doğrulama kurumun kendi doğrulama biriminde kalır.

Mühendislik yaşam döngüsü için Makine öğrenmesi modelleri sayfasına, bağımsız doğrulamaya ve politika yetkisine gelince duran örnek için başvuru skor kartı örneğine bakın.

Başlıca kaynaklar ve uygulanabilirlik

• PRA Supervisory Statement SS1/23 — Model risk management principles for banks — Birleşik Krallık'ın güncel bildirimi, PRA'nın (Prudential Regulation Authority) belirlediği kuruluşlarla sınırlıdır ve 23 Nisan 2026 tarihli yürürlükteki bir sürümü vardır.
• OCC Bulletin 2026-13 — Model Risk Management: Revised Guidance — ABD kurumlar arası nicel model rehberinin gözden geçirilmiş hâli. Bülten kendi kurum, varlık büyüklüğü, hukuki etki ve model türü sınırlarını belirtir; üretken ve ajan tabanlı yapay zekâ kapsamının dışındadır.
• EBA Guidelines on PD and LGD estimation and treatment of defaulted exposures — kapsadığı belirli iç derecelendirmeye dayalı (IRB) risk parametresi modelleri için geçerli bir AB kaynağı; evrensel bir MRM kuralı değildir.

Bu kaynaklar yargı alanına, kuruma, modele ve kullanıma göre değişir. Hangi gerekliliklerin ve denetim beklentilerinin geçerli olduğuna kurumun hukuk, uyum, risk ve model yönetişimi sahipleri karar verir. Bu sözlük hukuki danışmanlık, uyum tespiti ya da bağımsız doğrulama değildir.